De Hoorn: van vervallen brouwerij tot work space voor creatieve bedrijven.

In Leuven hebben de laatste jaren een aantal interessante erfgoedprojecten het levenslicht gezien, die niet alleen focussen op erfgoedwaarden, maar eveneens aandacht besteden aan ecologie, duurzaamheid, sociale economie, creativiteit,…

Zo vormde HAL 5 de leegstaande historische spoorweghallen vlak achter het Leuvense station om tot een bruisende, stedelijke en duurzame broed- en ontmoetingsplek. Het project brengt verschillende partners samen onder één dak en zorgt voor een nieuwe dynamiek op de Centrale Werkplaatsen, het kloppend hart van Kessel-Lo. Naast een food court met een bar en allerlei eetkraampjes, biedt de hal ook onderdak aan een interessante mix van initiatieven en organisaties die inzetten op voeding, bewegen, gemeenschapsopbouw en duurzaam ondernemen. Ook kan je er ruimte huren voor activiteiten. Deze invulling geldt voor een periode van vijf jaar, tot de definitieve restauratie van het complex van start gaat.

Aan de Vaartkom schiet dan weer het grootschalig stadsvernieuwingsproject Vaartopia uit de grond, waarbij ruim dertig hectare voormalig industriegebied omgevormd wordt tot een gemengde stedelijke ruimte. Daarbij is het onder meer de bedoeling om ontwerpers, starters, kunstenaars, productiehuizen, culturele verenigingen en ambachtslui meer fysieke en betaalbare ruimte in de stad te geven. Zo krijgt deze jonge en dynamische sector de plaats om zich optimaal te ontwikkelen. Anderzijds is dit project een unieke kans om de Vaartkom te laten uitgroeien tot een levendig deel van het stadscentrum. Vaartopia zet in op een mix van intelligente nieuwbouw, restauratie en herbestemming van het aanwezige erfgoed, en de creatie van groene en publieke ruimtes.

 

In dit artikel zoomen we in op één van deze interessante projecten aan de Vaartkom: De Hoorn.

We spraken Michiel Van Balen, projectcoördinator van De Hoorn, over hoe dit project tot stand kwam.

Michiel: “Voor de aankoop was er nog geen zekerheid over de mogelijkepartners. Omdat het een beschermd monument was, gingen we uiteraard wel uit van de erfgoedpremie. Daarnaast was er altijd de stille hoop

om met Ab Inbev een partnerrelatie op te starten, gezien de historiek van de site. Die gesprekken werden echter pas opgestart na de aankoop van De Hoorn. Om gemakkelijker partnerschappen aan te gaan, was het voor ons essentieel om in de eerste plaats zelf een inhoudelijk onderbouwde en sterke visie te ontwikkelen. Dit ligt in lijn met de upstream methode zoals ontwikkeld in het rapport Cultural Heritage Counts for Europe. Daarbij staat de idee centraal dat wanneer erfgoed in een ruimer perspectief geplaatst wordt, het een veel grotere bijdrage kan leveren aan duurzame ontwikkeling. De EFRO-subsidie en iStart, de call voor incubatoren, waren subsidie-calls die tijdens het traject gelanceerd werden en ook binnen onze visie vielen.”

De EFRO-subsidie kreeg De Hoorn omdat het een innovatief hybride ventilatiesysteem ontwikkelde. EFRO (Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling), is een initiatief van de Europese Unie, in samenwerking met de Vlaamse overheid. Het Vlaamse EFRO-programma subsidieert projecten die het concurrentievermogen vergroten en de werkgelegenheid stimuleren.

Michiel: “Deze subsidie bedroeg 160 000 euro voor het hybride ventilatiesysteem + 40 000 euro cofinanciering van het Vlaams Energieagentschap. De subsidie dekte 40% van de extra kosten. Helaas gaat

een groot deel van dat geld naar allerlei events om de resultaten te delen en de boodschap te verspreiden dat Europa je deze subsidie heeft toegekend. Dit is dus zuiver financieel niet zo’n interessante subsidie maar sloot wel aan bij onze visie.”

Daarnaast werkt De Hoorn mee aan het programma iStart, het incubatieprogramma van iMinds ter stimulering van (studenten)ondernemerschap binnen de brede ICT-sector. Hiervoor ontvingen ze 250 000 euro.

Michiel: “Dat was een premie voor gespecialiseerde bedrijvencentra met een specifieke call gericht op gaming. Wij hebben dat in ons dossier opengetrokken naar digital entertainment. Vanaf de start hebben we zelf hard gezocht naar bedrijven in het Leuvense die daar mee bezig zijn en verschillende startende bedrijven naar De Hoorn kunnen halen. Ondertussen is dat organisch geëvolueerd: sommigen zitten hier nog, anderen zijn gestopt of doorgegroeid. De samenwerking met iStart had een grote impact op de ontwikkeling omdat we door deze subsidie ervoor gekozen hebben het risico te nemen om een dienstencentrum op te starten én ons nog sterker inhoudelijk te graan profileren. We hebben hier veel van geleerd en de uitbreiding van De Hoorn Fase 2 is heel sterk gebaseerd op de principes van co-working, extra diensten,…”

Door de sterke historische link tussen De Hoorn en Stella Artois, benaderden de eigenaars AB Inbev. Het Fonds Inbev-Baillet Latour, dat verbonden is aan de biergigant, leverde een bijdrage voor de restauratie van de brouwzalen en de creatie van de heritage trail (een parcours doorheen het gebouw dat de geschiedenis van de site verteld).

Halverwege het restauratieproces moest er gezocht worden naar extra fondsen om het project te kunnen voltooien. De eigenaars contacteerden lokale bedrijfsleiders, met een gedeelde visie op erfgoed en lokaal ondernemerschap, om te investeren in het project, in ruil voor aandelen. Zo werden 15 nieuwe investeerders aangetrokken, die één of meerdere aandelenpakketten kochten. Op die manier kon het project voltooid worden en werd er een groter netwerk van ‘ambassadeurs’ gecreëerd.

Het verhaal van De Hoorn leert dat lukraak aankloppen bij verschillende instanties niet de beste keuze is. Hun kracht lag in het uitwerken van een sterke visie om op basis daarvan partners te selecteren die deze visie onderschrijven of juist versterken. Zo realiseerden zij een krachtig, breed gedragen project.

Meer weten?

Lees zeker ook dit artikel over alternatieve financieringsmodellen.

 

©Foto: Kris Vandevorst

Meer info over