Een erfgoedraad opstarten of een bestaande nieuw leven inblazen? Ga aan de slag met deze tips

Je wil graag meedenken over, op de hoogte zijn van lokale erfgoeddossiers en/of beleidsmakers adviseren over erfgoed. Dan is zetelen in een erfgoedraad misschien iets voor jou. Heeft jouw gemeente er al een? Of ben je die super enthousiasteling die zelf een wil oprichten?

Hoe help ik mee om erfgoeddossiers uit mijn gemeente op de agenda te zetten?

Deze vier tips zetten je op weg:

  1. Ga na of jouw gemeente behoort tot een samenwerkingsverband van een IOED of een onroerend erfgoedgemeente. Indien dat zo is, dienen zij een adviesraad voor erfgoed te hebben en kan je vragen om aan te sluiten. Wil je uitzoeken wat dit samenwerkingsverband is en of jouw gemeente behoort tot een IOED of een onroerend erfgoedgemeente? Lees dan hier verder.
  2. Indien jouw gemeente niet behoort tot een IOED of onroerend erfgoedgemeente kan je je kandidaat stellen om lid te worden van de Cultuurraad (elke gemeente heeft er een). Je kan voorstellen om een deelraad erfgoed in te richten, een specifieke werkgroep voor erfgoed te maken of een adviserende commissie voor erfgoed samen te stellen. Deze kunnen dan onder de formele paraplu van de Cultuurraad advies geven.
  3. Wil je los van een IOED of een Cultuurraad opereren, dan kan je steeds een actiegroep oprichten die op een positieve manier erfgoed onder de aandacht brengt, zoals bijvoorbeeld de vereniging Heerlijk(heid) Heers.
  4. Belangrijk bij het fungeren als onafhankelijk orgaan is dat je formeel wordt erkend als adviesorgaan door het gemeentebestuur (als je adviezen zou willen geven). Zorg dus dat er een overeenkomst getekend wordt tussen het gemeentebestuur en de erfgoedraad, zodat het doel en de manier van werken duidelijk is en erkend wordt.
  5. Optioneel (voor elke erfgoedraad), maar ter aanbeveling: maak werkafspraken in een afsprakennota met het gemeentebestuur en cultuurraad over de manier waarop jullie willen werken, zodat eenieder goed weet wat men van elkaar mag verwachten. Mogelijke onderdelen kunnen zijn:
  • Hoe en van wie krijgt de raad achtergrondinformatie om een goed advies te kunnen uitbrengen?
  • Welke ondersteuning krijgt de erfgoedraad van de gemeente? Denk aan werkingsbudget, maar ook aan vergaderlokalen en secretariaatswerk.
  • Welke rol speelt de ambtenaar?
  • Wat verwacht het gemeentebestuur van de adviesraad?
  • Voor welke zaken kan de erfgoedraad zelf beslissingen nemen en welke punten dient het voor te leggen aan de cultuurraad of anderen?

 

Hoe kunnen we onze erfgoedraad versterken?

Faro, steunpunt voor cultureel erfgoed en Heemkunde Vlaanderen schreven een tijdje geleden een drieledige reeks over lokale erfgoedraden in Vlaanderen. Aan de hand van een mini-onderzoek gaat de reeks in op drie thema’s:

 

Samenvattende tips:

  • Zorg voor een goede structuur van je erfgoedraad. Is er een vaste kern van voortrekkers, die aangevuld is met tijdelijke werkgroepen en commissies, zodat mensen kunnen kiezen waarvoor ze zich engageren? Is er een duidelijk doel? En zijn de opdrachten van de erfgoedraad helder? Zijn de afspraken met het gemeentebestuur en de cultuurraad transparant? Evalueer je de werkprocessen, afspraken en bijeenkomsten tussentijds? Deze vragen kunnen helpen om de basis van je erfgoedraad te versterken.
  • Zorg voor een divers samengesteld team en denk vooraf na over het profiel. Denk aan verschillende expertisedomeinen, mensen met ervaring uit diverse types organisaties of vertegenwoordigers om het draagvlak te vergroten. Wat heb je nodig? Spreek je persoonlijke netwerk aan maar spreek ook andere kanalen aan: gemeentelijke website, Facebook, gemeenteblad,…
  • Laat ruimte voor soepele engagementen. Bijvoorbeeld voor tijdelijke projecten, periodiek advies of in functie van een concrete werkgroep/thema. Door in te spelen op verschillende onderwerpen, kan je een geïnteresseerd publiek aanspreken die vanuit een specifieke interesse willen participeren. Als divers samengestelde erfgoedraad kan je je makkelijker opwerpen als spreekbuis van de lokale gemeenschap.
  • Nodig jij de schepen al uit op jullie vergaderingen? Hij/zij heeft dan een informerende en waarnemende rol. Daarnaast is het interessant om goede relaties te hebben met alle schepenen en fracties.
  • Stuur als erfgoedraad de verslagen van jullie vergaderingen door naar het schepencollege.
  • Werk samen met andere adviesraden, zoals de cultuurraad, ruimtelijke ordening, jeugdraad, milieuraad,…
  • Denk vooraf na over welke thema’s je advies wil uitbrengen. Idee: lanceer samen met de cultuurraad en andere adviesraden een oproep naar de bevolking en de leden van de adviesraden met de vraag: welke vraag heb je voor het gemeentebestuur? Waar lig je van wakker? Op die manier kan je bundelen wat er leeft en kijken of er raakpunten zijn met andere adviesraden om zo zwaarder te kunnen doorwegen op het beleid.
  • Nodig eens per jaar de schepen uit om toelichting te geven over de stand van zaken van geplande cultuur- en erfgoedprojecten. Hieruit kunnen ook nieuwe ideeën voor adviezen, ondersteuning of samenwerking ontstaan.
  • Kijk eens wat de buren doen. Wat doen de erfgoed- of cultuurraad van een naburige gemeente en kan je er inspiratie opdoen, er iets van leren of samenwerken?
  • Houd een goed contact met de bevolking om de vinger aan de pols te houden. Ga na wat er leeft, probeer hen te betrekken en informeer hen over de werking van de erfgoedraad (gemeenteblad, sociale media, in het straatbeeld). Een leuke en inhoudelijke wijze om dit te doen is een Facebookpagina ‘Ge zijt van …’, met historische weetjes, oproepen en berichten om je werking bekend te maken.
  • Probeer de balans tussen publieksgerichte acties (en het versterken van het lokale draagvlak voor erfgoed) en uitwerking van adviezen goed in balans te houden.
  • Probeer als adviesraad altijd eerst met het gemeentebestuur te overleggen, overweeg pas daarna om naar de pers te stappen.

 

Hoe schrijven we een goed advies?

De Wakkere Burger, een organisatie die participatie aan het beleid wil stimuleren, stelde na een onderzoek bij gemeentebesturen dat een kwalitatieve adviezen volgende kenmerken hebben:

  • ze zijn gedragen: dat betekent dat het advies de steun heeft van een ruime achterban en dus niet enkel van de adviesraad of enkele leden.
  • het is gemotiveerd: de reden en de context van het advies zijn duidelijk uitgelegd en voldoende beargumenteerd.
  • Ze zijn realistisch: het advies houdt rekening met de lokale (budgettaire) situatie, is voldoende genuanceerd en haalbaar.

De Wakkere Burger stelt volgende werkwijze voor om tot een sterk advies te komen:

Zorg voor een goede verkenning en onderzoek -> weeg verschillende voorstellen en alternatieven af -> kom tot een consensus over de inhoud -> giet het advies in een goede vorm -> bezorg het aan jet gemeentebestuur -> heb aandacht voor opvolging.

Download de werkfiches en ga zelf aan de slag met:

  • Stappenplan voor een goed advies
  • Jaarplanning voor adviesraden
  • Rolomschrijving voor de begeleidend ambtenaar

 

Hoe schrijven we een goed memorandum?

De Wakkere Burger geeft in zeven vragen de belangrijkste stappen van een goed memorandum weer. Tips en adviezen vind je deze checklists. Een overzichtelijke proces van alle stappen vind je hier.

  1. Wanneer wil je klaar staan met je voorstellen? Wat is je doel?
  2. Signalen & inspiratie: hoe verzamel je informatie en inspiratie? Wie betrek je daarbij?
  3. Denkwerk & keuzes: hoe organiseer je een denkoefening over de voorstellen?
  4. Formuleren & lay-outen: hoe geef je vorm aan de tekst? Wat staat daar best in?
  5. Communiceren: hoe maak je jouw voorstellen bekend aan politiek en samenleving?
  6. Participeren: hoe vergroot je jouw kansen op invloed?
  7. Evalueren: worden jouw ideeën gerealiseerd?

 

Ken je de advies GPS al?

Advies-GPS wijst de weg richting een ‘sterke adviesraad’ via praktische tips, testjes en evaluatie-oefeningen: Hoe formuleren we een sterk advies? Hoe zorgen we voor een breder bereik? Samengevat: Hoe vergroten we onze impact? Naast een ‘routeplanner’ wil deze uitgave ook een ‘blik-opener’ zijn: Welke taak vergeet onze raad soms? Welke groepen horen wij nooit? Lees het in de publicatie van de Wakkere Burger. Deze publicatie kijkt ook naar de toekomst: Hoe kunnen adviesraden ook in de toekomst relevant blijven? Hoe worden zij een soepel vehikel voor bredere participatie?

 

Meer lezen over adviesraden?

De Wakkere Burger is een organisatie die participatie van burgers aan het beleid wil stimuleren. In het kenniscentrum hebben ze tal van interessante artikels over adviesraden gebundeld.

Debatteer ook mee online op www.adviesraden.be

Nieuwsgierig hoe de erfgoedraad van Schoten en Eeklo te werk gaan? Lees hier hun verhaal: Schoten / Eeklo.

Wil je graag een overzicht van de mogelijke vormen erfgoedraden? Bekijk hier het lijstje.

 

Noot: Met dank aan Faro en Heemkunde Vlaanderen voor een interessant onderzoek rond erfgoedraden (cfr. Bronnen).