Heeft de adviesraad nog een toekomst?

Je hoort het vaker, heeft het nog zin om een adviesraad (erfgoedraad) op te richten? Nemen de politici deze wel ernstig? Want is het niet gewoon een praatbarak waarbij de vertegenwoordigers in de raad, te beperkt zijn samengesteld (in aantal en in representativiteit) en geen voeling hebben met de échte wensen van hun medeburgers? En wie vertegenwoordigt de raad eigenlijk?

We spreken Wim Van Roy, coördinator van de Wakkere Burger. De Wakkere Burger droomt van een sprankelende democratie waarin burgers mee-denken en mee-praten over het beleid. Of zelfs mee-werken. Een participatieve democratie dus. Ze zetten zich in voor de versterking van de ‘samenspraak’ tussen burger en bestuur, de verspreiding van nieuwe participatievormen en de ondersteuning van actieve burgers.

We gaan met Wim dieper in op de rol van adviesraden, hun valkuilen, de deskundigheid van de leden en methodieken om de bevolking van je gemeente of de buurtbewoners van een project te betrekken.

Want ja zeker, de adviesraad is zeker niet dood. Het kan voor mooie samenwerkingen zorgen met het lokaal beleid, als er maar de juiste ingesteldheid wordt gehanteerd, zo stelt Wim.

 

Wat met de toekomst van de adviesraden? En hoe ziet de ideale adviesraad er uit?

Er zijn inderdaad mensen die de adviesraad niet meer beschouwen als dé leidende vorm van participatief lokaal beleid. Ondanks de kritiek heeft het instrument nog zijn potentieel. Er zijn nog steeds heel wat geëngageerde mensen die een meerwaarde creëren op het lokale beleid. Het klopt dat er een evolutie is waarbij mensen geen lange engagementen meer opnemen. [Er is nu eenmaal veel vrije tijdsaanbod]. Een goed werkende adviesraad kan nog een nuttige rol spelen. De effectiviteit van de raden kan vergroot worden door soepeler om te gaan met het concept. Ze hebben nog een toekomst als we de betrokkenheid verbreden. Daarmee bedoel ik: open vergaderingen organiseren, meer projectmatig of thematisch werken, aanwervingen doen per thema enzovoort. Op die manier speel je ook in op de huidige tendens van kortere engagementopname.

 

Hoe kan je je deskundigheid van je adviesraad vergroten zonder dat je enkel beroepskrachten rekruteert?

Probeer de samenstelling van een adviesraad meer open te trekken door je af te vragen: wie heeft er allemaal kennis in onze gemeente? Ga ook na wat de mensen over een bepaald dossier of evenement denken. Wat voelen de buren? Waar wil de gemeenschap naartoe? Zo kom je misschien mensen tegen die een bepaalde kennis hebben of een groter engagement willen opnemen. Door de brede bevraging creëer je ook een breder draagvlak. Dat kunnen de trekkers van een adviesraad dan gebruiken bij het uitwerken en opstellen van hun advies.

 

Wanneer representeren de leden van een adviesraad ‘de bevolking’?

Er zijn twee decretale regels vastgelegd, nl. de verhouding man/vrouw dient 1/3 te zijn van het andere geslacht. En lokale politici of hun vertegenwoordigers zijn niet stemgerechtigd. Daarnaast adviseren wij om zo een divers mogelijke raad samen te stellen: naar leeftijd, geslacht, vertegenwoordiging van deelgemeenten, maar ook inhoudelijk naar tijdelijke of thematische deskundigheid. We houden niet van het woord representativiteit. Zorg gewoon dat er verschillende invalshoeken rond de tafel zitten. Hoe breder het draagvlak hoe beter. Voor elk type onderwerp kan je ervoor zorgen dat de juiste/geïnteresseerde mensen rond de tafel zitten door je poule van geïnteresseerden breed te houden. Je mag er immers niet vanuit gaan dat iedereen altijd op de vergadering aanwezig moet zijn. Afhankelijk van het onderwerp kan je mensen oproepen om te komen. Probeer er wel voor te zorgen dat je steeds een mix van mensen rond de tafel hebt: doeners en denkers. Beide heb je nodig om tot een goed resultaat te komen.

 

Hoe participatief dient een goede adviesraad te zijn? Welke methodes zijn interessant om de bevolking te betrekken?

Wij geloven dat goede adviesraden participatief zijn. Dat kan op verschillende manieren: door open vergaderingen te organiseren en ook breed uit te nodigen. Maar ook door persoonlijk mensen aan te spreken om bepaalde zaken te volgen. Ga ervan uit dat je adviesraad geen vaste ledenlijst hoeft te zijn en je staat al heel ver, aldus Wim. Het is interessant om bij de bevolking te bevragen of je hen mag betrekken over een bepaald thema of een bepaald beleidsdomein. De trekker van een bepaalde werkgroep kan dan die mensen contacteren die zich ooit hebben opgegeven voor een bepaalde materie. Het is ook nuttig om bij de advisering het proces van betrokkenheid/participatie te vermelden. Hoe meer inspanningen je gedaan hebt om mensen te betrekken, hoe sterker de gedragenheid en dus je advies is.

 

Wat kan de adviesraad in functie van taakstelling zelf doen?

Formeel heeft de adviesraad 1 taak: het beleid voeden met voorstellen en adviezen. Maar er zijn ook adviesraden die hun functie breder zien en inzetten op activiteiten. Dat kan, als er ook maar nadruk blijft liggen op hun inhoudelijke taak, nl. advies geven. Het is nuttig dat een lokale politicus zetelt in de adviesraad, al heeft die geen stemrecht. Hij voelt zo wel aan wat er leeft, wat er goed en minder goed valt. Wij bij de Wakker Burger vinden het ook belangrijk dat een advies steeds breed gecommuniceerd wordt, niet alleen naar de gemeenteraad, maar ook naar de oppositiepartijen. Hoewel die verplichting uit het decreet is geschrapt, kan het je als adviesraad wel extra invloed opleveren.

 

Tot slot: wat zijn de valkuilen van adviesraden? Kan je ook enkele tips geven?

  1. Adviesraden mogen niet de illusie hebben dat een advies bindend is. Hoe beter onderbouwd het advies is, hoe meer goodwill er is.
  2. Probeer als groep een open lidmaatschap te hanteren. Minimale statuten en een open en flexibele omgang van nieuwe leden, zorgt voor meer mogelijkheden naar participatie toe.
  3. Overleg veel met (de nieuwe) schepen. Zorg dat je weet wat zijn ambities zijn, hoe hij wil samenwerken enzovoort. Zorg dus dat er een open communicatie mogelijk is.
  4. Spreek goed af waar de lijn van het partnerschap ligt (wanneer levert de adviesraad, advies, wanneer krijgt de raad feedback,…) met de bevoegde schepen en spreek ondersteuning af. Adviesraden hebben recht op logistieke en financiële ondersteuning. Maar focus vooral op het feit dat jullie dit samen doen.
  5. Maak een retroplanning. Wanneer dient het advies ingediend te zijn? Wanneer dient er dus informatie verzamelt te worden, wanneer kan er dan in de diepte met een werkgroep worden vergaderd enzovoort.
  6. Voeg bij je advies toe welk proces je als raad hebt doorgemaakt om tot een advies te komen; welke cijfers heb je geraadpleegd, welke deskundigen heb je uitgenodigd,… Op die manier geef je inzicht in de doordachtheid van het advies.

 

Wil je je laten inspireren door Anita en Kris die zich vol overgave inzetten voor de erfgoedraad van hun gemeente? Lees dan hier de artikels.

Ben je benieuwd welke vormen een adviesraad kan aannemen? Lees dan dit artikel.

Wil je zelf een erfgoedraad opstarten of een bestaande nieuw leven inblazen? Lees dan hier verder.