Mensen ervan overtuigen dat erfgoed onderdeel is van stadsvernieuwing, dat is onze doelstelling

Als je koffie drinkt met Kris Van Zandycke, die trouwens professioneel koffieverkoper is, geraak je heel snel in de ban van zijn enthousiasme voor erfgoed. Hij is een geboren verteller en laat nu net dat van pas komen bij zijn rol als voorzitter van de Werkgroep Erfgoed, Landschap en Stadsvernieuwing (ELS) in Eeklo.

De werkgroep opereert al 20 jaar als neutrale en onafhankelijke adviesraad voor het stadsbestuur van Eeklo. Ze geven advies over bouwdossiers, zowel erfgoeddossiers àls nieuwe stadsontwikkelingsprojecten. ‘Want’, zo stelt Kris, ‘erfgoed is een onderdeel van de stad. Wij zijn er ons van bewust dat we niet alles kunnen bewaren, maar we willen erfgoed een plaats geven in de stad. Erfgoed is een wezenlijk onderdeel van de stad en daarom dient er bij nieuwe stadsontwikkelingsprojecten rekening gehouden worden met het erfgoed. Erfgoed doet een stad   leven en brengt mensen op de been en wij als werkgroep hebben de ervaring en expertise in huis om daarbij te adviseren.’

 

Weg met de schotten tussen departmenten

‘Het was niet evident om deze visie bij het gemeentebestuur ingang te doen vinden’, aldus Kris. ‘Veelal wordt er klassiek gedacht in termen van schotten tussen cultuur/erfgoed en stedenbouw, -ontwikkeling en omgeving. Meer steden zouden een visie rond erfgoed en stadsontwikkeling moeten uitbouwen, en ook in onze stad is hier nog werk aan de winkel.’, besluit Kris.

De naam van de werkgroep (Erfgoed, Landschap en Stadsvernieuwing) is daarom ook zeer bewust gekozen: naast erfgoed en landschappen, ligt de focus óok op stadsontwikkeling. Een evolutie die Kris betreurt is dat erfgoedconsulenten van  het Agentschap Onroerend Erfgoed geen advies meer mogen geven over woningen die op de inventaris bouwkundig erfgoed staan (Decreet januari 2018). ‘Zo gaat er waardevol erfgoed verloren; steden en gemeenten hebben zo vrij spel’, aldus Kris. Daarom is er op stedelijk en gemeentelijk niveau écht nood aan sterke adviesraden voor erfgoed.

Cel advies

De adviezen die de Werkgroep ELS geven gaan over heel diverse dossiers: van verbouwingen aan privé woningen, tot sloopdossiers, tot herbestemmingen, heraanleg van openbare plekken en redding van historische plekken. Een mooi voorbeeld waar Kris enorm trots op is, is het ombuigen van de opstart van een bezwaarschrift naar een definitieve bescherming van een unieke wachtpost uit WOI. Het enige gekende exemplaar in België. Daarnaast heeft Kris een archeologisch venster laten graven  in de prachtige neogotische Sint–Vincentiuskerk. Een beschermd monument: dat was dus niet evident. Zelf hielp hij ook mee met de opgravingen en opkuis. Dat ze op privéterrein liggen, houdt Kris niet tegen. In tegendeel, hij maakt er een erezaak van om de eigenaars te leren kennen en hen bij te staan met tips en raad.

 

Cel Open Monumentendag én Cel Patrimonium

Naast de cel advies, is er ook een cel binnen de Werkgroep die Open Monumentendag organiseert. Voor Eeklo al voor de 30ste keer sinds de start in 1989. De leden van die cel zijn jong (of jong van hart) en gedreven om erfgoed dichter bij de mensen te brengen. Want dat is een tweede belangrijke doelstelling van de werkgroep: mensen warm maken voor het erfgoed en hen met een frisse bril naar erfgoed laten kijken. Dat doet de werkgroep niet alleen op de tweede zondag van september, maar ook het hele jaar door via het maken en verspreiden van publicaties/brochures. Daarbij wil Kris alvast deze tip meegeven: maak brochures die ook na een evenement als Open Monumentendag, nog gebruikt kunnen worden: bijvoorbeeld door er fiets- of wandelroutes langs erfgoed in te verwerken die doorheen het hele jaar kunnen worden gedaan.

 

Naast de organisatie van Open Monumentendag werken ze ook aan de vergroting van het draagvlak voor erfgoed door de uitreiking van een 2 jaarlijks stadsverfraaiingsprijs met drie prijzen: de restauratieprijs, de renovatieprijs en de nieuwbouwprijs. Voor deze laatste kijkt de werkgroep naar materiaalkeuze, gabarit, hoe het gebouw past binnen de aangelegen woningen en in de omgeving/straat.  Tot slot engageert een derde cel ‘Patrimonium’ zich om de handen uit de mouwen te steken. Letterlijk. Ze gaan op locatiebezoeken, helpen bij opgravingen en werken samen met de IOED. Er is geen erfgoeddossier, vraagstuk of evenement rond erfgoed in Eeklo dat niet op de Werkgroep is gepasseerd of waarvan Kris werd geconsulteerd.

 

Leer je netwerk kennen

‘De kracht van zo’n effectieve erfgoedraad’, aldus Kris, ‘is het uitbouwen en onderhouden van een sterk en breed netwerk. Zo leer je veel eigenaars van erfgoed kennen, maar ook architecten, erfgoedprofessionals en ambtenaren van de provincie en de Vlaamse Gemeenschap. Dat helpt, dus hou vol en laat je niet van de wijs brengen door tegenwind.’, geeft hij nog mee als advies.

‘Onze vraag vanuit de werkgroep aan iedereen die met erfgoed, privé of openbaar, aan de slag wil: kom luisteren, leer kijken naar erfgoed en probeer ook vanuit het historische/bouwtechnische standpunt naar nieuwe (stadsvernieuwings)projecten te bekijken. Neem erfgoed dus mee in het grotere verhaal van je stad!’, dat is de ultieme tip van Kris. Een droom die Kris nog graag zou willen realiseren in Eeklo is een Erfgoedhuis inrichten waar alle erfgoedactoren samen zitten. Het Erfgoedhuis zou openstaan voor de bewoners en ondersteunt hen dan met raad en daad. Een locatie heeft Kris al in gedachten, nu nog de beleidsmakers warm maken.

 

Meer inspiratie opdoen over erfgoedraden? Lees dan het artikel over erfgoedraad van Schoten.

Wil je meer weten over welke vormen een erfgoedraad kan aannemen? Lees dan dit artikel.

Wil je zelf een erfgoedraad oprichten of een bestaande versterken? Ga dan aan de slag met deze tips.

Meer info over erfgoedraad