Van elektriciteitscentrale tot avontuurlijke herbestemming: welkom bij Transfo

Langs het kanaal Bossuit-Kortrijk vind je Transfo, de voormalige elektriciteitscentrale van Zwevegem. Dit complex van 9 hectare dateert uit 1913 en produceerde tot 1962 elektriciteit. Nadien werd het een stoomcentrale voor naburige industrie en woningen. In 2004 sloot de centrale definitief de deuren en werd de site overgedragen aan de gemeente Zwevegem. Vanwege de schaal van dit project sloot de gemeente een samenwerkingsovereenkomst met de intercommunale Leiedal en de provincie West-Vlaanderen.

Deze 3 partners werkten een gedurfde herbestemming van de elektriciteitscentrale uit. Met de herbestemming zou de site 3 nieuwe functies krijgen. Een eerste functie betrof de installatie van een MICE-centrum (meetings, incentives, congressen en events). Hiervoor werd de machinezaal en de pompenzaal omgevormd tot polyvalente ruimtes voor allerhande evenementen. Daarnaast zet de site in op recreatie en avontuur. Zo werd stookolietank omgevormd tot duiktank en werden er touwenparcours en een deathride op het terrein geplaatst. Een derde aspect van de herbestemming bestaat uit de integratie van woon- en werkfuncties op de site. Deze fase is nog volop in ontwikkeling.

Naast deze functies trekt Transfo ook de kaart van duurzaamheid en ecologie, en streeft het ernaar om in de toekomst een Zero-Impact-Site te worden. Ook is er een infopunt gevestigd op de site, waar je wordt meegevoerd doorheen de geschiedenis van de elektriciteitscentrale. Je kan er ook terecht voor allerhande praktische informatie.

 

We spraken met Ruth Deseyn, afgevaardigde van de provincie West-Vlaanderen voor dit project.

Hoe verloopt de samenwerking tussen de 3 partners?

  • “We hanteren een heldere taakverdeling: zo draagt Zwevegem de verantwoordelijkheid voor de restauratie, is Leiedal bevoegd voor de ontwikkeling van woningen en kantoorruimtes op de site en de planmatige aspecten van de herbestemming, en neemt de provincie de uitbouw van het avontuurlijke, recreatieve en educatieve luik voor zijn rekening. Daarnaast is het belangrijk bij een project van deze omvang om het overzicht te bewaren en een eenduidige visie te formuleren. Net om die reden verenigden de 3 partners zich in de VZW Transfo. Binnen deze VZW heb je de projectregie, een stuurgroep samengesteld uit vertegenwoordigers van de 3 partners, aangevuld met externe experten. Dat orgaan fungeert als advies- en bewakingsmechanisme.”

Transfo is een behoorlijk atypische herbestemming: hoe zijn jullie bij dit concept terechtgekomen?

  • “We raakten geïnspireerd door voorbeelden uit het buitenland. We hebben veel gelijkaardige sites bezocht en ons de vraag gesteld: welke herbestemming werkt, welke niet, welke beheersstructuur wordt er gehanteerd,…Op basis daarvan hebben we het project verder bijgeschaafd.”

Wat waren de grootste uitdagingen voor dit project?

  • “De site heeft jaren leeggestaan en was zwaar beschadigd door vandalisme. Dat maakt dat het terrein eerst moest worden schoongemaakt. Ook was het belangrijk om terug eenheid in de site te krijgen en ze zowel letterlijk als figuurlijk toegankelijk te maken. Maar de voornaamste uitdaging in het proces was om een nieuw verhaal te integreren in een bestaand gebouw met een bestaand verhaal. Dat vergde de nodige creativiteit, maar juist die gelaagdheid maakt een project als dit veel boeiender dan gelijkaardige concepten in een nieuwbouw.”

Heb je tot slot nog enkele tips of advies voor mensen die een industrieel pand nieuw leven willen geven?

  • Start met een droom en stuur het geleidelijk aan bij. Een herbestemming is een werk van lange adem met veel tussenstappen. Je moet geduld hebben.
  • Je moet niet proberen het warm water heruit te vinden: doe inspiratie op bij bestaande projecten en ga zelf op prospectie. Vaak komen dezelfde vragen en knelpunten terug, dus je kan veel leren van andere herbestemmingen.
  • Zorg dat je alle betrokken partijen meeneemt in je verhaal: er moet ruimte zijn voor discussie, maar op het einde van de dag is het belangrijk dat iedereen de projectvisie onderschrijft.

 

Meer weten:

 

© Foto: Transfo

Meer info over