“We dromen van de bestemming maar we genieten van de reis”

De vzw Heerlijk(heid) Heers wil samen met meer dan 100 vrijwilligers het Kasteel van Heers zichtbaar maken voor investeerders. En dat nemen ze letterlijk. Ze snoeien bomen, ruimen het kasteeldomein op, planten de boomgaard aan en organiseren activiteiten om het domein opnieuw aantrekkelijk te maken.

 

Hoe is dit initiatief tot stand gekomen?  

Ik ben zelf niet van de omgeving, maar ben hier terechtgekomen door de liefde. Ik kwam toevallig voorbij het domein en was onmiddellijk verwonderd door de  prachtige site, maar ook geschrokken door de toestand ervan. Sinds 2012 is de site onbewoond en bijgevolg een beetje aan haar lot overgelaten. Daar wilde ik iets aan doen en zo is de bal aan het rollen gegaan. Ik heb een jaar lang heel veel wandelingen gemaakt rond het kasteel, met heel veel verschillende mensen. Daar waren een heel aantal mensen bij die veel konden betekenen voor dat kasteel, zoals bijvoorbeeld de mensen van het Regionaal Landschap Haspengouw Voeren. In een heel vroeg stadium hebben we ook al contact gezocht met een architectenbureau dat ervaring had met herbestemmingsstudies. We creëerden een steeds groter wordende kring van architecten, mensen met kennis van groen en zakelijke profielen. Zo zijn we op een heel organische manier gegroeid. Met een groep van 20 mensen hebben we van maart 2017 tot oktober 2017 verschillende keren samengezeten om het project vorm te geven. Dat is allemaal heel intuïtief gebeurd en gegroeid, ook nu nog.

Wat is jullie doel juist?

Wij willen voornamelijk het status-quo doorbreken en het kasteel onder de aandacht te krijgen, zodat het niet verloren gaat en het vergeten wordt. We maken het kasteel letterlijk terug zichtbaar, door het omliggende domein op te ruimen, door communicatie te voeren online en offline, door buurtbewoners te betrekken, door te gaan spreken met de eigenaar, de gemeente en de Vlaamse Overheid. We zijn geen specialisten, maar er is gelukkig een hoop te doen dat geen specialistenwerk is. Wij hebben niet het geld om de volledige site te restaureren dus moeten we wel bescheiden zijn in ons opzet. We kunnen enkel hopen dat er investeerders op af komen die waarde hechten aan sociale waarden en ons als vzw ook betrekken.

Maar ook als er een luxehotel in het kasteel zou komen en het domein afgezet wordt met hekken, hebben we ons doel bereikt: het kasteel redden. In afwachting van die investeerder creëren wij redenen voor mensen om met hun hond te komen wandelen, te komen picknicken, een moestuin en een kruidentuin te onderhouden, rozen aan te planten, pony’s te zetten, noem maar op. Iedereen die er komt heeft het gevoel dat hij deelneemt aan iets uniek.

Hebben jullie dan speciale afspraken met de eigenaar? Hoe is de verhouding met de eigenaar?

Bij de opstartfase van het project hebben we inderdaad uitgezocht wie de eigenaar is van de site. Dat kan je doen door de uittreksels van het Kadaster op te vragen. Daaruit bleek dat het kasteel in eigendom is van twee broers die met elkaar in ongenoegen waren. Een van hen is ondertussen overleden. De buren van het kasteeldomein konden me de contactgegevens van de overgebleven eigenaar geven en zo hebben we een ontmoeting met hem kunnen organiseren.

Voor hem is het kasteel al jaren een zorg, omdat het maar niet verkocht geraakt. Op die manier sloot ons doel mooi aan bij zijn wens voor het kasteel. We hebben hem ook vanaf het begin duidelijk gemaakt dat onze intenties eerbaar zijn, hoewel wij het kasteel niet zouden kopen. Wij willen ons wél inzetten om het begeesterend verhaal van het monument te verkondigen, om zo investeerders te vinden.

Jullie hebben bewust gekozen om een vzw op te starten. Waarom?

We hadden een vehikel nodig om subsidies te ontvangen en met gelden om te gaan. Daarbij hadden we ook een rechtspersoonlijkheid nodig om een contract te kunnen afsluiten met de eigenaar. Wij hebben daarin heel duidelijk omschreven wat we mogen doen. We mogen onderhoudswerken doen, activiteiten ontplooien en de inkomsten daarvan moeten niet terugvloeien naar de eigenaar, maar mogen we investeren in de ontplooiing van het project. We hebben daarvoor het advies ingewonnen van een advocaat, die ons ook grondig heeft ingelicht over welke rechten we hebben en  welke niet. Wat we doen is een ver doorgedreven vorm van altruïsme en we weten ook wel dat we daarbij op goodwill moeten rekenen.

Met wie realiseren jullie dit project? Welke profielen hebben de vrijwilligers en de mensen van de Raad van Bestuur?

Ons vrijwilligersteam is heel divers. We zijn in het totaal met 125: er zijn mensen die de catering verzorgen, anderen die graag werken in de natuur en mensen die mee nadenken of hun kennis ter beschikking stellen. Er zijn heel wat verschillende velden van expertise waarin onze vrijwilligers hun bijdrage leveren. Van financiën en verzekering, logistiek, juridisch advies, natuurexpertise, erfgoedexpertise, architectuurexpertise, tot communicatie en events.

In ons bestuur zijn de profielen ook divers. Als tv-maker en idealist ben ik de drijvende creatieve kracht maar het is het geheel dat ons sterk maakt. Onze ondervoorzitter is senior beleidsmedewerker cultuur bij de stad Maastricht, we hebben een IT- en software-ingenieur, een voormalig CEO van een verzekeringsbedrijf (die zet ons af en toe met de voeten op de grond), maar er is ook kennis over geschiedenis, cultuur en evenementen aanwezig in ons bestuur. Tot slot is er nog onze bioloog, bijzonder handig als je op zo’n groot natuurdomein werkt.

Daarnaast zijn er heel wat anderen  waarbij we advies inwinnen: de mensen van het Regionale Landschap Haspengouw Voeren, architecten stedenbouw, het Agentschap Natuur en Bos en het Agentschap Onroerend Erfgoed. Omdat we met erfgoed werken, vragen we advies over welke werken we al kunnen en mogen doen. Zo zijn we tot een lijst gekomen van werken die we probleemloos kunnen uitvoeren zonder vergunning. Maar die lijst is natuurlijk eindig. Daarom zijn we ook bezig met de opmaak van twee beheersplannen: een voor de domeinen en een voor de gebouwen. Om de site open te stellen zijn er ook nog een aantal veiligheidsissues. Die moeten allemaal in kaart gebracht worden en aangepakt worden voor we kunnen openstellen.

 

Jullie zetten sterk in op promotie (video, eigen logo, website, truien, t-shirts,…) en maken ook kosten voor de onderhoudswerken, de onderzoeken en catering tijdens de opruimdagen en de publieksevenementen. Hoe financieren jullie dit?

We hebben € 25 000 gekregen van het Limburgs Sterk Merk. Daarnaast ontvingen we € 5000 van de Koning Boudewijnstichting doordat we een project ingediend hadden: ‘Buurten op den buiten’. Mensen kunnen verder ook een gift doen en vriend worden van het kasteel door € 100 te geven. Veel van onze vrijwilligers bieden communicatieve expertise en skills gratis aan.

Daarnaast hebben we ook nog sponsordeals, die voorlopig nog in de kinderschoenen staan. Wij hebben bijvoorbeeld 160 vrachtwagen- en autobanden opgeruimd uit het kasteeldomein. Dat is heel duur om te laten weghalen. Ik heb daarom rondgebeld tot ik iemand vond die de factuur wilde betalen. Uiteindelijk hebben wij bij Resytyre – een soort ‘Bebat voor autobanden’ een partner gevonden. Zij hebben ons geholpen door die banden op te pikken. In ruil hebben wij een filmpje gemaakt over het sleuren van die banden, en hebben we daarin de bedrijfsleider aan het woord gelaten. Zo hebben we een factuur van een dikke € 3000 uitgespaard.

We geloven echt dat de site het potentieel heeft om het hart van Haspengouw te worden, het is daarom fantastisch om dit project te realiseren met zo veel warme mensen. Erfgoed zit vol mooie verhalen die verteld moeten worden. Met dit project begeesteren we, geven we mensen een fijne ervaring. Elke vrijwilligersdag is een feest en geen hard labeur. Het moet in de eerste plaats leuk zijn en ons mantra is daarom “wij dromen van de bestemming maar genieten van de reis”.

Bedankt en nog heel veel succes!

Ga zelf aan de slag:

Lees meer over hoe je een vzw opricht
Krijg inzicht in de erfgoedactoren in Vlaanderen

 

© Foto Nico Mombaerts