Projectfinanciering: inspirerende voorbeelden uit het buitenland

In dit artikel stellen we je voor aan erfgoedverenigingen uit het buitenland met bijzondere financieringsmodellen: welke methodes gebruiken zij om voldoende fondsen te werven om hun erfgoed te restaureren en onderhouden?

 

Landmark Trust (Verenigd Koninkrijk)

Wat doet de Landmark Trust?

De Landmark Trust is een particuliere erfgoedorganisatie uit het Verenigd Koninkrijk, opgericht in 1965. Hun missie is gestoeld op twee elementen: bedreigde en verwaarloosde historische panden redden van de ondergang en ze ontsluiten voor het publiek. Concreet doen ze dat door de aangekochte gebouwen om te vormen tot vakantieverblijven mét respect voor de erfgoedwaarden en de capaciteit van het monument. Van elk monument stellen ze een uitgebreid historisch onderzoek op, dat de basis vormt voor de restauratie en de uiteindelijke aankleding van het verblijf. Vandaag beheert de Landmark Trust zo’n 200 gebouwen, verspreid over het Verenigd Koninkrijk en het Europese continent, gaande van imposante kastelen, follies, watertorens, forten tot charmante cottages.

 

Welke financieringsmodellen hanteren zij?

In het prille begin kon de organisatie rekenen op het privéfonds van de oprichter, sir John Smith. Dit stelde de organisatie in staat om bedreigde panden zelfstandig aan te kopen en te restaureren. Na enkele jaren moest de organisatie op zoek naar andere financieringsmodellen, aangezien het fonds van de oprichter uitgeput raakte.

Vandaag verwerft de Landmark Trust het merendeel van haar patrimonium via donaties, legaten of erfpacht. Deze mogelijkheden wordt sterk in de verf gezet op de website.

Voor de restauratie van deze panden doet ze dan weer een beroep op diverse manieren van fondsenwerving:

  • Crowdfunding: via crowdfundingcampagnes probeert de Landmark Trust de (lokale) erfgoedgemeenschap warm te maken voor donaties. In haar campagnes benadrukt de Trust telkens wat er met jouw gift gerestaureerd kan worden. Zo is het voor het publiek duidelijk wat de concrete impact van een bepaalde bijdrage is. Per crowdfundingcampagne wordt er een aparte pagina op de website gemaakt, waar de geschiedenis van het pand via verschillende media in beeld wordt gebracht, het kostenplaatje van de restauratie wordt toegelicht, etc.
  • Lidmaatschap: wanneer je helemaal achter de missie van de Trust staat kan je ofwel een ‘friend’ of een ‘patron’ van de Landmark Trust worden. Aan beide lidmaatschappen zijn allerhande voordelen verbonden, zoals uitnodigingen voor exclusieve evenementen, boekingsvoordelen voor de vakantieverblijven, etc.
  • Overheidssteun: voor specifieke projecten ontvangt de Landmark Trust financiële steun van het Heritage Lottery Fund en van English Heritage.
  • Legaten: naast het aanbod van vakantieverblijven dat via schenking is verkregen, beschikt de Landmark Trust ook over de Landmark Legacy Estate: dit is een vastgoedportefeuille opgebouwd uit verschillende donaties. De panden in deze portefeuille (het gaat voornamelijk om moderne appartementen, winkelpanden, enz.) worden niet opgenomen in het reguliere aanbod van de organisatie wegens hun beperkte historische waarde, maar genereren wel huuropbrengsten voor de Landmark Trust.

De dagelijkse werking van de Trust en het beheer van haar patrimonium wordt dan weer gefinancierd door de huuropbrengsten van de vakantieverblijven.

Via dit financieringsmodel slaagt de Landmark Trust erin om aan haar missie te voldoen, en prachtige historische panden te ontsluiten voor het publiek.

 

Meer weten over de Landmark Trust en haar patrimonium?

 

Dartagnans – Adopte un château (Frankrijk)

Wat doet Adopte un château?

De organisatie Adopte un château werd opgericht in 2015. Zij ijvert ervoor om Frans erfgoed (met name vervallen kastelen) te redden door een netwerk van erfgoedenthousiastelingen in te schakelen. Haar hoofddoelstelling is het redden van bedreigde sites door ze te restaureren en ze een nieuwe economische en toeristische invulling te geven. De filosofie hierachter is dat monumenten een belangrijke economische impact kunnen hebben en voor een versterking van het sociale weefsel in de nabije omgeving kunnen zorgen.

 

Welk financieringsmodel gebruiken zij?

Het financieringsmodel van de organisatie draagt bij aan de ambitie om erfgoedgemeenschappen rond monumenten in te schakelen en te ontwikkelen. Dit doen ze door erfgoedliefhebbers letterlijk mede-eigenaar van het monument in kwestie te maken. Donateurs worden door hun gift aandeelhouder van de coöporatieve die het monument aankoopt. Door hun aandeelhouderschap kunnen de donateurs mee stemmen over belangrijke beslissingen in het restauratieproces en ideeën uitwisselen. Om potentiële donateurs te bereiken en de zichtbaarheid van het monument te vergroten, werkt Adopte un Château samen met het online crowdfundingsplatform Dartagnans, dat gespecialiseerd is in cultuur en erfgoed. Via dit model wisten ze al meerdere Franse kastelen van de ondergang te redden.

 

Inspirerend voorbeeld: het kasteel van Ebaupinay

Het project rond het kasteel van Ebaupinay laat zien tot welke grootse dingen Adopte un château in staat is. Deze versterkte burcht uit de vijftiende eeuw werd platgebrand tijdens de Vendée-opstand in 1796 en stond sindsdien te vervallen. Dartagnans en Adopte un château werkten samen een ambitieus plan uit om het kasteel in zijn oude luister te herstellen en het een duurzame economische invulling te geven. Het plan steunt op het concept van ‘immersive experience’: de restauratie en exploitatie van het kasteel wil de bezoeker volledig onderdompelen in de middeleeuwen. Dit betekent dat het volledige restauratieproces zal worden uitgevoerd volgens middeleeuwse technieken, zonder de hulp van moderne technologie. Hierdoor wordt de restauratie an sich ook een toeristische attractie. Bezoekers zullen de toepassing van de middeleeuwse technieken in actie kunnen zien, maar zelf ook workshops kunnen volgen onder begeleiding van professionele ambachtslieden.

De fondsenwerving voor dit project gebeurde via het model van mede-eigenaarschap: vanaf een donatie van 50euro kon je je al kasteelheer noemen. Zo werd op enkele maanden tijd meer dan 1 miljoen euro opgehaald voor het kasteel. Dit was meer dan het dubbele van het beoogde bedrag om de eerste fase te voltooien, namelijk de aankoop van het kasteel. 12 000 donateurs uit 96 verschillende landen leverden een bijdrage tot het bewaren van dit kasteel. Dit toont aan dat een goed gevoerde actie met een sterk verhaal een zeer brede erfgoedgemeenschap kan mobiliseren.

De kosten van de volgende fases in het restauratieproces zouden gedekt worden door de betalende bezoekers die het kasteel en de restauratie ervan komen bewonderen. Hiervoor mikt Adopte un château op zo’n 60 000 bezoekers per jaar. Daarnaast kan er extra geld worden opgehaald door het organiseren van evenementen, verhuur als middeleeuwse filmlocatie en het verkopen van souvenirs.

Door de restauratie op te vatten als een ‘immersive experience’ maak je van dit proces ook al een toeristische attractie, waardoor het kasteel inkomsten genereert op een moment dat het normaal alleen maar geld zou kosten. Het geeft de bezoeker ook de kans om actief bij te dragen aan het herstel van dit monument en kennis op te doen over middeleeuwse bouwtechnieken.

 

Meer weten over Adopte un château en haar projecten?

 

 


Wil je meer weten over verschillende financieringsmodellen? Lees dan zeker ook deze artikels op Erfgoedhelden:

http://erfgoedhelden.be/doen/financiering-gezocht-1/

http://erfgoedhelden.be/doen/financiering-gezocht-2/

http://erfgoedhelden.be/doen/stadsgidsen-blankenberge-streven-via-verschillende-financieringsmodellen-naar-de-redding-van-waardevol-erfgoed-uit-de-kuststad/

 

© Foto: Dartagnans