Ken jij je Intergemeentelijke Onroerenderfgoeddienst al?

Wat is een IOED of Intergemeentelijke Onroerenderfgoeddienst en welke taken neemt ze op zich?  We vroegen het aan Jef Van Doninck, erfgoedconsulent bij de IOED Erfgoed Noorderkempen én voorzitter van het Vlaamse netwerk van erkende Intergemeentelijke Onroerenderfgoeddiensten (IOED’s) en Onroerenderfgoedgemeenten.

Wat doet een IOED precies?

Als Intergemeentelijke Onroerend Erfgoeddienst – kortweg IOED – stellen we onze expertise op vlak van archeologisch, bouwkundig en landschappelijk erfgoed ter beschikking van meerdere gemeenten.  Door kosten te delen kunnen ook kleinere gemeenten gezamenlijk inzetten op hun onroerend erfgoed. Inmiddels is meer dan de helft van de Vlaamse steden en gemeenten bij een IOED aangesloten.

We hebben enerzijds een loketfunctie. We zijn het aanspreekpunt voor het bestuur, voor professionelen en organisaties, en voor burgers. We zijn er om hen te helpen met al hun vragen over onroerend erfgoed. We verschaffen informatie en advies, helpen en verwijzen door naar de juiste contacten.

De IOED is daarnaast ook het kenniscentrum voor de betrokken regio. We verzamelen alle data over het archeologisch, bouwkundig en landschappelijk erfgoed van de aangesloten gemeenten, beheren die informatie en maken ze beschikbaar voor anderen. Daardoor kunnen gemeenten vervolgens de juiste keuzes maken en – met de nodige ondersteuning – een duurzaam onroerend erfgoedbeleid uitbouwen. Door een overheveling van bevoegdheden van Vlaams naar lokaal niveau, nemen vele IOED’s ook de inventarisatie van historische waardevolle gebouwen in zijn regio op zich.

Tot slot onderneemt een IOED ook actie om het publiek deelgenoot te maken van het onroerend erfgoed uit hun omgeving. Zo werken we aan draagvlakverbreding.  Dit doen we door bijvoorbeeld het opzetten van nieuwe publieksevenementen: kom bij ons dus langs als je bijvoorbeeld een opgraving in de kijker wil zetten, het 200ste jaar van een monument wil vieren, of bv. een activiteit wil organiseren in het kader van de Week van het Bos of de Week van de Begraafplaatsen. Zolang het maar met onroerend erfgoed te maken heeft. Verder ondersteunen en promoten we ook de klassieke  evenementen als Open Monumentendag en Erfgoeddag.

We betrekken ook vaak mensen die anders minder snel met erfgoed in contact komen.

Sommige IOED’s ondersteunen met hun expertise ook onroerenderfgoedgemeenten bij de taken die ze door Vlaanderen toebedeeld krijgen. Elke IOED legt haar eigen accenten op basis van de aanwezige noden in haar eigen deelnemende gemeenten en vanuit de eigen achtergrond van de werking. De werking van de verschillende diensten onderling kan dus verschillen.

 

Met welke vragen kunnen mensen bij jullie terecht?

Met alle vragen die betrekking hebben op het onroerend erfgoed van de regio. Dat kan heel divers zijn: van toelichtingen bij de wetgeving over informatieve vragen naar premies en beschermingen tot adviesvragen en vondstmeldingen.

 

Hoe kunnen mensen een bijdragen leveren aan jullie werking?

In de eerste plaats door massaal aanwezig te zijn op de georganiseerde erfgoedactiviteiten. Hoe meer publiek kennis maakt met onroerend erfgoed , hoe breder het draagvlak wordt om op een verantwoorde en duurzame manier met het lokale erfgoed om te gaan. Daarnaast kan je ook zelf de armen uit de mouwen steken als vrijwilliger en een steentje bijdragen aan allerlei initiatieven zoals bijvoorbeeld inventarisatie-campagnes en publieksactiviteiten. Ten slotte hebben heel wat burgers zelf informatie over onroerend erfgoed: bv. oude foto’s, plannen of verhalen. Het delen van die data met een IOED doet de lokale kennis toenemen en is van onschatbare waarde. Elke IOED bouwt een lokale vrijwilligerswerking uit of ondersteunt de bestaande organisaties.

 

Hoe zie je de IOED evolueren als speler voor het lokale erfgoed?

Een IOED wordt hét centrale aanspreekpunt voor de regio waarin ze werkzaam is. Ze helpt gemeentebesturen om een degelijk onroerend erfgoedbeleid uit te bouwen. Ze informeert, ondersteunt en enthousiasmeert burgers over het lokale onroerend erfgoed. Ook professionele spelers (architecten, ontwikkelaars, bedrijven, enzovoort) en organisaties zullen de weg vinden naar een IOED voor begeleiding en advies.

IOED Erfgoed Noorderkempen ondersteunt de gemeenten Baarle-Hertog, Beerse, Kasterlee, Rijkevorsel, Oud-Turnhout, Turnhout en Vosselaar in het onroerend erfgoedbeleid. Ben je benieuwd of jouw gemeente ook deel uit maakt van een IOED, bekijk dan hier een overzicht van alle IOEDs.

 

Wil je meer weten over de erkenning van een IOED? Klik dan hier.

Ben je benieuwd welke andere actoren binnen het erfgoedveld je kunnen verder helpen? Lees dan onze wegwijzer.

Wil je meer te weten komen over het inventarisatievraagstuk, lees dan het reflectiestuk van Joke Buijs.

Wel je zelf aan de slag gaan om te kijken of erfgoed geïnventariseerd, beschermd of geen van beide is? Raadpleeg dan deze boomstructuur.

Meer info over IOED, lokaal erfgoed